Taittirīya Upaniṣad 3.10

Taittirīya Upaniṣad · 3.10

न कञ्चन वसतौ प्रत्याचक्षीत । तद्व्रतम् । तस्माद्यया कया च विधया बह्वन्नं प्राप्नुयात् । अराध्यस्मा अन्नमित्याचक्षते । एतद्वै मुखतोऽन्नँराद्धम् । मुखतोऽस्मा अन्नं राध्यते । एतद्वै मध्यतोऽन्नँराद्धम् । मध्यतोऽस्मा अन्नं राध्यते । एदद्वा अन्ततोऽन्नँराद्धम् । अन्ततोऽस्मा अन्नं राध्यते ॥ य एवं वेद । क्षेम इति वाचि । योगक्षेम इति प्राणापानयोः । कर्मेति हस्तयोः । गतिरिति पादयोः । विमुक्तिरिति पायौ । इति मानुषीः समाज्ञाः । अथ दैवीः । तृप्तिरिति वृष्टौ । बलमिति विद्युति ॥ यश इति पशुषु । ज्योतिरिति नक्षत्रेषु । प्रजातिरमृतमानन्द इत्युपस्थे । सर्वमित्याकाशे । तत्प्रतिष्ठेत्युपासीत । प्रतिष्ठावान् भवति । तन्मह इत्युपासीत । महान्भवति । तन्मन इत्युपासीत । मानवान्भवति ॥ तन्नम इत्युपासीत । नम्यन्तेऽस्मै कामाः । तद्ब्रह्मेत्युपासीत । ब्रह्मवान्भवति । तद्ब्रह्मणः परिमर इत्युपासीत । पर्येणं म्रियन्ते द्विषन्तः सपत्नाः । परि येऽप्रिया भ्रातृव्याः । स यश्चायं पुरुषे । यश्चासावादित्ये । स एकः ॥ स य एवंवित् । अस्माल्लोकात्प्रेत्य । एतमन्नमयमात्मानमुपसङ्क्रम्य । एतं प्राणमयमात्मानमुपसङ्क्रम्य । एतं मनोमयमात्मानमुपसङ्क्रम्य । एतं विज्ञानमयमात्मानमुपसङ्क्रम्य । एतमानन्दमयमात्मानमुपसङ्क्रम्य । इमाँल्लोकन्कामान्नी कामरूप्यनुसञ्चरन् । एतत् साम गायन्नास्ते । हा ३ वु हा ३ वु हा ३ वु ॥ अहमन्नमहमन्नमहमन्नम् । अहमन्नादो३ऽहमन्नादो३ऽअहमन्नादः । अहँश्लोककृदहँश्लोककृदहँश्लोककृत् । अहमस्मि प्रथमजा ऋता३स्य । पूर्वं देवेभ्योऽमृतस्य ना३भायि । यो मा ददाति स इदेव मा३ऽऽवाः । अहमन्नमन्नमदन्तमा३द्मि । अहं विश्वं भुवनमभ्यभवा३म् । सुवर्न ज्योतीः । य एवं वेद । इत्युपनिषत् ॥

na kañcana vasatau pratyācakṣīta | tadvratam | tasmādyayā kayā ca vidhayā bahvannṃ prāpnuyāt | arādhyasmā annamityācakṣate | etadvai mukhato'nnm̐rāddham | mukhato'smā annṃ rādhyate | etadvai madhyato'nnm̐rāddham | madhyato'smā annṃ rādhyate | edadvā antato'nnm̐rāddham | antato'smā annṃ rādhyate || ya evṃ veda | kṣema iti vāci | yogakṣema iti prāṇāpānayoḥ | karmeti hastayoḥ | gatiriti pādayoḥ | vimuktiriti pāyau | iti mānuṣīḥ samājñāḥ | atha daivīḥ | tr̥ptiriti vr̥ṣṭau | balamiti vidyuti || yaśa iti paśuṣu | jyotiriti nakṣatreṣu | prajātiramr̥tamānanda ityupasthe | sarvamityākāśe | tatpratiṣṭhetyupāsīta | pratiṣṭhāvān bhavati | tanmaha ityupāsīta | mahānbhavati | tanmana ityupāsīta | mānavānbhavati || tannama ityupāsīta | namyante'smai kāmāḥ | tadbrahmetyupāsīta | brahmavānbhavati | tadbrahmaṇḥ parimara ityupāsīta | paryeṇṃ mriyante dviṣantḥ sapatnāḥ | pari ye'priyā bhrātr̥vyāḥ | sa yaścāyṃ puruṣe | yaścāsāvāditye | sa ekḥ || sa ya evṃvit | asmāllokātpretya | etamannamayamātmānamupasaṅkramya | etṃ prāṇamayamātmānamupasaṅkramya | etṃ manomayamātmānamupasaṅkramya | etṃ vijñānamayamātmānamupasaṅkramya | etamānandamayamātmānamupasaṅkramya | imām̐llokankāmānnī kāmarūpyanusañcaran | etat sāma gāyannāste | hā 3 vu hā 3 vu hā 3 vu || ahamannamahamannamahamannam | ahamannādo3'hamannādo3'ahamannādḥ | ahm̐ślokakr̥dahm̐ślokakr̥dahm̐ślokakr̥t | ahamasmi prathamajā r̥tā3sya | pūrvṃ devebhyo'mr̥tasya nā3bhāyi | yo mā dadāti sa ideva mā3''vāḥ | ahamannamannamadantamā3dmi | ahṃ viśvṃ bhuvanamabhyabhavā3m | suvarna jyotīḥ | ya evṃ veda | ityupaniṣat ||

“'Turn none away from lodging; gather much food, for food prepared is praised.' As given in youth, middle and old age, so food comes back. Worship Brahman as shelter in speech, welfare in breaths, work in hands, motion in feet, release below, and among gods as contentment in rain, strength in lightning, fame in cattle, light in stars, progeny in the organ, all in space — and as the consumer round whom foes perish. He who is in man and in the sun is one. The knower traverses all selves, singing the chant 'hāvu', declaring 'I am food, I am the eater, I am the first-born of truth, the golden light' — this is the Upaniṣad.”

More from this source

View all →

Major Upaniṣads · 1.1ॐ ईशा वास्यमिदँ सर्वं यत्किञ्च जगत्यां जगत् । तेन त्यक्तेन भ…All this world, whatsoever moves on earth, is indwelt by the Lord. Enjoy through…Taittirīya Upaniṣad · 1.1ॐ शं नो मित्रः शं वरुणः । शं नो भवत्वर्यमा । शं न इन्द्रो बृ…The peace-chant: may Mitra, Varuṇa, Aryaman, Indra, Bṛhaspati and Viṣṇu grant us…Major Upaniṣads · 1.2कुर्वन्नेवेह कर्माणि जिजीविषेच्छतँ समाः । एवं त्वयि नान्यथेत…Doing deeds here, one should wish to live a hundred years. For thee there is no …Taittirīya Upaniṣad · 1.2ॐ शीक्षां व्याख्यास्यामः । वर्णः स्वरः । मात्रा बलम् । साम स…'We shall expound phonetics: sound, accent, measure, force, articulation, and co…Major Upaniṣads · 1.3असुर्या नाम ते लोका अन्धेन तमसाऽऽवृताः । ताँस्ते प्रेत्याभिग…Sunless are those worlds, covered in blind darkness; to them after death go all …Taittirīya Upaniṣad · 1.3सह नौ यशः । सह नौ ब्रह्मवर्चसम् । अथातः संहिताया उपनिषदं व्य…'May glory and Vedic lustre come to us both.' Then the lore of combination (saṃh…