← All Shlokas
Ṛgveda · 1.113
इदं श्रेष्ठं ज्योतिषां ज्योतिरागाच्चित्रः प्रकेतो अजनिष्ट विभ्वा । यथा प्रसूता सवितुः सवायँ एवा रात्र्युषसे योनिमारैक् ॥१॥ रुशद्वत्सा रुशती श्वेत्यागादारैगु कृष्णा सदनान्यस्याः । समानबन्धू अमृते अनूची द्यावा वर्णं चरत आमिनाने ॥२॥ समानो अध्वा स्वस्रोरनन्तस्तमन्यान्या चरतो देवशिष्टे । न मेथेते न तस्थतुः सुमेके नक्तोषासा समनसा विरूपे ॥३॥ भास्वती नेत्री सूनृतानामचेति चित्रा वि दुरो न आवः । प्रार्प्या जगद्व्यु नो रायो अख्यदुषा अजीगर्भुवनानि विश्वा ॥४॥ जिह्मश्ये चरितवे मघोन्याभोगय इष्टये राय उ त्वम् । दभ्रं पश्यद्भ्य उर्विया विचक्ष उषा अजीगर्भुवनानि विश्वा ॥५॥ क्षत्राय त्वं श्रवसे त्वं महीया इष्टये त्वमर्थमिव त्वमित्यै । विसदृशा जीविताभिप्रचक्ष उषा अजीगर्भुवनानि विश्वा ॥६॥ एषा दिवो दुहिता प्रत्यदर्शि व्युच्छन्ती युवतिः शुक्रवासाः । विश्वस्येशाना पार्थिवस्य वस्व उषो अद्येह सुभगे व्युच्छ ॥७॥ परायतीनामन्वेति पाथ आयतीनां प्रथमा शश्वतीनाम् । व्युच्छन्ती जीवमुदीरयन्त्युषा मृतं कं चन बोधयन्ती ॥८॥ उषो यदग्निं समिधे चकर्थ वि यदावश्चक्षसा सूर्यस्य । यन्मानुषान्यक्ष्यमाणाँ अजीगस्तद्देवेषु चकृषे भद्रमप्नः ॥९॥ कियात्या यत्समया भवाति या व्यूषुर्याश्च नूनं व्युच्छान् । अनु पूर्वाः कृपते वावशाना प्रदीध्याना जोषमन्याभिरेति ॥१०॥ ईयुष्टे ये पूर्वतरामपश्यन्व्युच्छन्तीमुषसं मर्त्यासः । अस्माभिरू नु प्रतिचक्ष्याभूदो ते यन्ति ये अपरीषु पश्यान् ॥११॥ यावयद्द्वेषा ऋतपा ऋतेजाः सुम्नावरी सूनृता ईरयन्ती । सुमङ्गलीर्बिभ्रती देववीतिमिहाद्योषः श्रेष्ठतमा व्युच्छ ॥१२॥ शश्वत्पुरोषा व्युवास देव्यथो अद्येदं व्यावो मघोनी । अथो व्युच्छादुत्तराँ अनु द्यूनजरामृता चरति स्वधाभिः ॥१३॥ व्यञ्जिभिर्दिव आतास्वद्यौदप कृष्णां निर्णिजं देव्यावः । प्रबोधयन्त्यरुणेभिरश्वैरोषा याति सुयुजा रथेन ॥१४॥ आवहन्ती पोष्या वार्याणि चित्रं केतुं कृणुते चेकिताना । ईयुषीणामुपमा शश्वतीनां विभातीनां प्रथमोषा व्यश्वैत् ॥१५॥ उदीर्ध्वं जीवो असुर्न आगादप प्रागात्तम आ ज्योतिरेति । आरैक्पन्थां यातवे सूर्यायागन्म यत्र प्रतिरन्त आयुः ॥१६॥ स्यूमना वाच उदियर्ति वह्नि स्तवानो रेभ उषसो विभातीः । अद्या तदुच्छ गृणते मघोन्यस्मे आयुर्नि दिदीहि प्रजावत् ॥१७॥ या गोमतीरुषसः सर्ववीरा व्युच्छन्ति दाशुषे मर्त्याय । वायोरिव सूनृतानामुदर्के ता अश्वदा अश्नवत्सोमसुत्वा ॥१८॥ माता देवानामदितेरनीकं यज्ञस्य केतुर्बृहती वि भाहि । प्रशस्तिकृद्ब्रह्मणे नो व्युच्छा नो जने जनय विश्ववारे ॥१९॥ यच्चित्रमप्न उषसो वहन्तीजानाय शशमानाय भद्रम् । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥२०॥

idaṃ śreṣṭhaṃ jyotiṣāṃ jyotirāgāccitraḥ praketo ajaniṣṭa vibhvā । yathā prasūtā savituḥ savāyam̐ evā rātryuṣase yonimāraik ॥१॥ ruśadvatsā ruśatī śvetyāgādāraigu kṛṣṇā sadanānyasyāḥ । samānabandhū amṛte anūcī dyāvā varṇaṃ carata āmināne ॥२॥ samāno adhvā svasroranantastamanyānyā carato devaśiṣṭe । na methete na tasthatuḥ sumeke naktoṣāsā samanasā virūpe ॥३॥ bhāsvatī netrī sūnṛtānāmaceti citrā vi duro na āvaḥ । prārpyā jagadvyu no rāyo akhyaduṣā ajīgarbhuvanāni viśvā ॥४॥ jihmaśye caritave maghonyābhogaya iṣṭaye rāya u tvam । dabhraṃ paśyadbhya urviyā vicakṣa uṣā ajīgarbhuvanāni viśvā ॥५॥ kṣatrāya tvaṃ śravase tvaṃ mahīyā iṣṭaye tvamarthamiva tvamityai । visadṛśā jīvitābhipracakṣa uṣā ajīgarbhuvanāni viśvā ॥६॥ eṣā divo duhitā pratyadarśi vyucchantī yuvatiḥ śukravāsāḥ । viśvasyeśānā pārthivasya vasva uṣo adyeha subhage vyuccha ॥७॥ parāyatīnāmanveti pātha āyatīnāṃ prathamā śaśvatīnām । vyucchantī jīvamudīrayantyuṣā mṛtaṃ kaṃ cana bodhayantī ॥८॥ uṣo yadagniṃ samidhe cakartha vi yadāvaścakṣasā sūryasya । yanmānuṣānyakṣyamāṇām̐ ajīgastaddeveṣu cakṛṣe bhadramapnaḥ ॥९॥ kiyātyā yatsamayā bhavāti yā vyūṣuryāśca nūnaṃ vyucchān । anu pūrvāḥ kṛpate vāvaśānā pradīdhyānā joṣamanyābhireti ॥१०॥ īyuṣṭe ye pūrvatarāmapaśyanvyucchantīmuṣasaṃ martyāsaḥ । asmābhirū nu praticakṣyābhūdo te yanti ye aparīṣu paśyān ॥११॥ yāvayaddveṣā ṛtapā ṛtejāḥ sumnāvarī sūnṛtā īrayantī । sumaṅgalīrbibhratī devavītimihādyoṣaḥ śreṣṭhatamā vyuccha ॥१२॥ śaśvatpuroṣā vyuvāsa devyatho adyedaṃ vyāvo maghonī । atho vyucchāduttarām̐ anu dyūnajarāmṛtā carati svadhābhiḥ ॥१३॥ vyañjibhirdiva ātāsvadyaudapa kṛṣṇāṃ nirṇijaṃ devyāvaḥ । prabodhayantyaruṇebhiraśvairoṣā yāti suyujā rathena ॥१४॥ āvahantī poṣyā vāryāṇi citraṃ ketuṃ kṛṇute cekitānā । īyuṣīṇāmupamā śaśvatīnāṃ vibhātīnāṃ prathamoṣā vyaśvait ॥१५॥ udīrdhvaṃ jīvo asurna āgādapa prāgāttama ā jyotireti । āraikpanthāṃ yātave sūryāyāganma yatra pratiranta āyuḥ ॥१६॥ syūmanā vāca udiyarti vahni stavāno rebha uṣaso vibhātīḥ । adyā taduccha gṛṇate maghonyasme āyurni didīhi prajāvat ॥१७॥ yā gomatīruṣasaḥ sarvavīrā vyucchanti dāśuṣe martyāya । vāyoriva sūnṛtānāmudarke tā aśvadā aśnavatsomasutvā ॥१८॥ mātā devānāmaditeranīkaṃ yajñasya keturbṛhatī vi bhāhi । praśastikṛdbrahmaṇe no vyucchā no jane janaya viśvavāre ॥१९॥ yaccitramapna uṣaso vahantījānāya śaśamānāya bhadram । tanno mitro varuṇo māmahantāmaditiḥ sindhuḥ pṛthivī uta dyauḥ ॥२०॥

“Hymn to Uṣas, the fairest of lights, and to Night sent away — 20 verses. (after R.T.H. Griffith)”

More from this source

View all →
Ṛgveda · 1.1अग्निमीळे पुरोहितं यज्ञस्य देवमृत्विजम् । होतारं रत्नधातमम् …Hymn to Agni, the sacrificial priest and hotar who carries the offerings to the …Ṛgveda · 1.2वायवा याहि दर्शतेमे सोमा अरंकृताः । तेषां पाहि श्रुधी हवम् ॥…Hymn to Vāyu, to Indra-Vāyu, and to Mitra-Varuṇa, invited to drink the Soma — 9 …Ṛgveda · 1.3अश्विना यज्वरीरिषो द्रवत्पाणी शुभस्पती । पुरुभुजा चनस्यतम् ॥…Hymn to the Aśvins, Indra, the Viśvedevas and Sarasvatī, lauded as the Soma is p…Ṛgveda · 1.4सुरूपकृत्नुमूतये सुदुघामिव गोदुहे । जुहूमसि द्यविद्यवि ॥१॥ उ…Hymn to Indra, the doer of fair deeds, called to the worshipper's aid — 10 verse…Ṛgveda · 1.5आ त्वेता नि षीदतेन्द्रमभि प्र गायत । सखाय स्तोमवाहसः ॥१॥ पुर…Hymn to Indra, invoked with song and praised as the giver of strength — 10 verse…Ṛgveda · 1.6युञ्जन्ति ब्रध्नमरुषं चरन्तं परि तस्थुषः । रोचन्ते रोचना दिव…Hymn to Indra with the Maruts, borne on his ruddy steeds — 10 verses. (after R.T…