Sanskrit Corpus
1764 verses · verified Sanskrit text · IAST · English translation
tataḥ karuṇaveditvād adharmo 'yam iti dvijaḥ niśāmya rudatīṃ krauñcīm idaṃ vacanam abravīt
“Moved by the fowler's impious deed, while the curlew's sad cries rang in his ears, the hermit uttered this. (trans. R.T.H. Griffith)”
mā niṣāda pratiṣṭhāṃ tvam agamaḥ śāśvatīḥ samāḥ yat krauñcamithunād ekam avadhīḥ kāmamohitam
“O nishada, may you have no lasting fame for endless time, for your cruel hand slew one of this gentle pair at play. (trans. R.T.H. Griffith)”
tasyaivaṃ bruvataś cintā babhūva hṛdi vīkṣataḥ śokārtenāsya śakuneḥ kim idaṃ vyāhṛtaṃ mayā
“Even as he spoke, his bosom laboured with the wondering thought: what was this speech his tongue had uttered from a wrung heart? (trans. R.T.H. Griffith)”
cintayan sa mahāprājñaś cakāra matimān matim śiṣyaṃ caivābravīd vākyam idaṃ sa munipuṃgavaḥ
“Pondering and measuring each word, the saintly guide exclaimed to Bharadvaja at his side. (trans. R.T.H. Griffith)”
pādabaddho 'kṣarasamas tantrīlayasamanvitaḥ śokārtasya pravṛtto me śloko bhavatu nānyathā
“With equal lines of even feet, with rhythm, time and tone complete, let the measured words I spoke in shock of grief be termed a shloka. (trans. R.T.H. Griffith)”
śiṣyas tu tasya bruvato muner vākyam anuttamam pratijagrāha saṃhṛṣṭas tasya tuṣṭo 'bhavad guruḥ
“Bharadvaja, eager to show his love and zeal, answered, Let it be, my lord, as pleases you. (trans. R.T.H. Griffith)”
so 'bhiṣekaṃ tataḥ kṛtvā tīrthe tasmin yathāvidhi tam eva cintayann artham upāvartata vai muniḥ
“As prescribed, the hermit took lustral water from the brook, but still brooded on this as he sought his home. (trans. R.T.H. Griffith)”
bharadvājas tataḥ śiṣyo vinītaḥ śrutavān guroḥ kalaśaṃ pūrṇam ādāya pṛṣṭhato 'nujagāma ha
“Bharadvaja, a sage of lowly mind, paced behind with a pitcher of pure fresh water brimming over. (trans. R.T.H. Griffith)”
sa praviśyāśramapadaṃ śiṣyeṇa saha dharmavit upaviṣṭaḥ kathāś cānyāś cakāra dhyānam āsthitaḥ
“Reaching their calm retreat, the holy hermit took his seat, recalled his mind from worldly cares, and mused in deepest thought. (trans. R.T.H. Griffith)”
ājagāma tato brahmā lokakartā svayaṃ prabhuḥ caturmukho mahātejā draṣṭuṃ taṃ munipuṃgavam
“Then glorious Brahma, Lord Most High, creator of earth and sky, the four-faced God, came to Valmiki's hermitage. (trans. R.T.H. Griffith)”
vālmīkir atha taṃ dṛṣṭvā sahasotthāya vāg yataḥ prāñjaliḥ prayato bhūtvā tasthau paramavismitaḥ
“As soon as he saw the mighty God, the saint sprang up in wondering awe, mute, with clasped hands and bent head, and stood reverent. (trans. R.T.H. Griffith)”
pūjayām āsa taṃ devaṃ pādyārghyāsanavandanaiḥ praṇamya vidhivac cainaṃ pṛṣṭvānāmayam avyayam
“He greeted his honoured guest, gave water for his feet, brought offerings, and prepared a seat, asking after his welfare. (trans. R.T.H. Griffith)”
athopaviśya bhagavān āsane paramārcite vālmīkaye maharṣaye saṃdideśāsanaṃ tataḥ
“In an honoured place the God Most High sat down and bade the saint sit beside him. (trans. R.T.H. Griffith)”
upaviṣṭe tadā tasmin sākṣāl lokapitāmahe tad gatenaiva manasā vālmīkir dhyānam āsthitaḥ
“Before Valmiki's eyes sat the Father of earth and skies, yet the hermit's thoughts remained fixed on one thing, all intent. (trans. R.T.H. Griffith)”
pāpātmanā kṛtaṃ kaṣṭaṃ vairagrahaṇabuddhinā yas tādṛśaṃ cāruravaṃ krauñcaṃ hanyād akāraṇāt
“Lamenting the curlew's mournful fate, his lips in absent mood renewed the verse: woe to the fowler's impious hand that could devote to needless death the curlew of the tuneful throat! (trans. R.T.H. Griffith)”
śocann eva muhuḥ krauñcīm upaślokam imaṃ punaḥ jagāv antargatamanā bhūtvā śokaparāyaṇaḥ
“Lamenting the female curlew again and again, he sang that shloka with an inward mind, overcome with grief. (trans. R.T.H. Griffith)”
tam uvāca tato brahmā prahasan munipuṃgavam śloka eva tvayā baddho nātra kāryā vicāraṇā
“The heavenly Father smiled and said: O best of hermits, a verse has unconsciously been made by you; delay no longer nor vainly try to trace the unpremeditated strain. (trans. R.T.H. Griffith)”
macchandād eva te brahman pravṛtteyaṃ sarasvatī rāmasya caritaṃ sarvaṃ kuru tvam ṛṣisattama
“The tuneful lines burst spontaneously from your bosom; come, O best of seers, and relate the life of Rama the good and great. (trans. R.T.H. Griffith)”
dharmātmano guṇavato loke rāmasya dhīmataḥ vṛttaṃ kathaya dhīrasya yathā te nāradāc chrutam
“Unfold in all its length the tale that saintly Narada told, omitting none of the deeds his arm has done upon this earth. (trans. R.T.H. Griffith)”
rahasyaṃ ca prakāśaṃ ca yad vṛttaṃ tasya dhīmataḥ rāmasya saha saumitre rākṣasānāṃ ca sarvaśaḥ
“Record his every act displayed to day and his secret life to none betrayed, how Lakshmana and the giants fought. (trans. R.T.H. Griffith)”
vaidehyāś caiva yad vṛttaṃ prakāśaṃ yadi vā rahaḥ tac cāpy aviditaṃ sarvaṃ viditaṃ te bhaviṣyati
“And all that befell Janaka's child, whether seen by all or told to none — the whole of it shall truly be made known to you. (trans. R.T.H. Griffith)”
na te vāg anṛtā kāvye kā cid atra bhaviṣyati kuru rāmakathāṃ puṇyāṃ ślokabaddhāṃ manoramām
“Through my grace no word of falsehood shall find place in your poem; begin and rehearse the divine tale in charming verse. (trans. R.T.H. Griffith)”
yāvat sthāsyanti girayaḥ saritaś ca mahītale tāvad rāmāyaṇakathā lokeṣu pracariṣyati
“As long as streams flow and mountains stand in this firm-set land, so long throughout the world shall the great Ramayana endure. (trans. R.T.H. Griffith)”
yāvad rāmasya ca kathā tvatkṛtā pracariṣyati tāvad ūrdhvam adhaś ca tvaṃ mallokeṣu nivatsyasi
“While the Ramayana's ancient strain remains glorious on earth, you shall rise to higher spheres and dwell with me above the skies. (trans. R.T.H. Griffith)”
ity uktvā bhagavān brahmā tatraivāntaradhīyata tataḥ saśiṣyo vālmīkir munir vismayam āyayau
“He spoke and vanished into air, leaving Valmiki wondering there with his pupils. (trans. R.T.H. Griffith)”
tasya śiṣyās tataḥ sarve jaguḥ ślokam imaṃ punaḥ muhur muhuḥ prīyamāṇāḥ prāhuś ca bhṛśavismitāḥ
“The pupils of the holy man, moved by love of him, began to chant that verse and marvelled as they sang it over. (trans. R.T.H. Griffith)”
samākṣaraiś caturbhir yaḥ pādair gīto maharṣiṇā so 'nuvyāharaṇād bhūyaḥ śokaḥ ślokatvam āgataḥ
“Behold the four-lined balanced rime, repeated many a time, which from the hermit's shock of grief has become a shloka. (trans. R.T.H. Griffith)”
tasya buddhir iyaṃ jātā vālmīker bhāvitātmanaḥ kṛtsnaṃ rāmāyaṇaṃ kāvyam īdṛśaiḥ karavāṇy aham
“This measure Valmiki now chose wherein to compose his story, resolving to make the whole Ramayana poem in such verses. (trans. R.T.H. Griffith)”
udāravṛttārthapadair manoramais tadāsya rāmasya cakāra kīrtimān samākṣaraiḥ ślokaśatair yaśasvino yaśaskaraṃ kāvyam udāradhīr muniḥ
“In hundreds of such verses, sweet with equal lines and even feet, the saintly, lofty-souled poet told the glorious deeds of Rama. (trans. R.T.H. Griffith)”
agnimīḷe purohitaṃ yajñasya devamṛtvijam । hotāraṃ ratnadhātamam ॥१॥ agniḥ pūrvebhirṛṣibhirīḍyo nūtanairuta । sa devām̐ eha vakṣati ॥२॥ agninā rayimaśnavat poṣameva divedive । yaśasaṃ vīravattamam ॥३॥ agne yaṃ yajñamadhvaraṃ viśvataḥ paribhūrasi । sa iddeveṣu gacchati ॥४॥ agnirhotā kavikratuḥ satyaścitraśravastamaḥ । devo devebhirā gamat ॥५॥ yadaṅga dāśuṣe tvamagne bhadraṃ kariṣyasi । tavet tat satyamaṅgiraḥ ॥६॥ upa tvāgne divedive doṣāvastardhiyā vayam । namo bharanta emasi ॥७॥ rājantamadhvarāṇāṃ gopāmṛtasya dīdivim । vardhamānaṃ sve dame ॥८॥ sa naḥ piteva sūnave'gne sūpāyano bhava । sacasvā naḥ svastaye ॥९॥
“Hymn to Agni, the sacrificial priest and hotar who carries the offerings to the gods — 9 verses. (after R.T.H. Griffith)”
vāyavā yāhi darśateme somā araṃkṛtāḥ । teṣāṃ pāhi śrudhī havam ॥१॥ vāya ukthebhirjarante tvāmacchā jaritāraḥ । sutasomā aharvidaḥ ॥२॥ vāyo tava prapṛñcatī dhenā jigāti dāśuṣe । urūcī somapītaye ॥३॥ indravāyū ime sutā upa prayobhirā gatam । indavo vāmuśanti hi ॥४॥ vāyavindraśca cetathaḥ sutānāṃ vājinīvasū । tāvā yātamupa dravat ॥५॥ vāyavindraśca sunvata ā yātamupa niṣkṛtam । makṣvitthā dhiyā narā ॥६॥ mitraṃ huve pūtadakṣaṃ varuṇaṃ ca riśādasam । dhiyaṃ ghṛtācīṃ sādhantā ॥७॥ ṛtena mitrāvaruṇāvṛtāvṛdhāvṛtaspṛśā । kratuṃ bṛhantamāśāthe ॥८॥ kavī no mitrāvaruṇā tuvijātā urukṣayā । dakṣaṃ dadhāte apasam ॥९॥
“Hymn to Vāyu, to Indra-Vāyu, and to Mitra-Varuṇa, invited to drink the Soma — 9 verses. (after R.T.H. Griffith)”
aśvinā yajvarīriṣo dravatpāṇī śubhaspatī । purubhujā canasyatam ॥१॥ aśvinā purudaṃsasā narā śavīrayā dhiyā । dhiṣṇyā vanataṃ giraḥ ॥२॥ dasrā yuvākavaḥ sutā nāsatyā vṛktabarhiṣaḥ । ā yātaṃ rudravartanī ॥३॥ indrā yāhi citrabhāno sutā ime tvāyavaḥ । aṇvībhistanā pūtāsaḥ ॥४॥ indrā yāhi dhiyeṣito viprajūtaḥ sutāvataḥ । upa brahmāṇi vāghataḥ ॥५॥ indrā yāhi tūtujāna upa brahmāṇi harivaḥ । sute dadhiṣva naścanaḥ ॥६॥ omāsaścarṣaṇīdhṛto viśve devāsa ā gata । dāśvāṃso dāśuṣaḥ sutam ॥७॥ viśve devāso apturaḥ sutamā ganta tūrṇayaḥ । usrā iva svasarāṇi ॥८॥ viśve devāso asridha ehimāyāso adruhaḥ । medhaṃ juṣanta vahnayaḥ ॥९॥ pāvakā naḥ sarasvatī vājebhirvājinīvatī । yajñaṃ vaṣṭu dhiyāvasuḥ ॥१०॥ codayitrī sūnṛtānāṃ cetantī sumatīnām । yajñaṃ dadhe sarasvatī ॥११॥ maho arṇaḥ sarasvatī pra cetayati ketunā । dhiyo viśvā vi rājati ॥१२॥
“Hymn to the Aśvins, Indra, the Viśvedevas and Sarasvatī, lauded as the Soma is pressed — 12 verses. (after R.T.H. Griffith)”
surūpakṛtnumūtaye sudughāmiva goduhe । juhūmasi dyavidyavi ॥१॥ upa naḥ savanā gahi somasya somapāḥ piba । godā idrevato madaḥ ॥२॥ athā te antamānāṃ vidyāma sumatīnām । mā no ati khya ā gahi ॥३॥ parehi vigramastṛtamindraṃ pṛcchā vipaścitam । yaste sakhibhya ā varam ॥४॥ uta bruvantu no nido niranyataścidārata । dadhānā indra idduvaḥ ॥५॥ uta naḥ subhagām̐ arirvoceyurdasma kṛṣṭayaḥ । syāmedindrasya śarmaṇi ॥६॥ emāśumāśave bhara yajñaśriyaṃ nṛmādanam । patayanmandayatsakham ॥७॥ asya pītvā śatakrato ghano vṛtrāṇāmabhavaḥ । prāvo vājeṣu vājinam ॥८॥ taṃ tvā vājeṣu vājinaṃ vājayāmaḥ śatakrato । dhanānāmindra sātaye ॥९॥ yo rāyo'vanirmahānsupāraḥ sunvataḥ sakhā । tasmā indrāya gāyata ॥१०॥
“Hymn to Indra, the doer of fair deeds, called to the worshipper's aid — 10 verses. (after R.T.H. Griffith)”
ā tvetā ni ṣīdatendramabhi pra gāyata । sakhāya stomavāhasaḥ ॥१॥ purūtamaṃ purūṇāmīśānaṃ vāryāṇām । indraṃ some sacā sute ॥२॥ sa ghā no yoga ā bhuvatsa rāye sa puraṃdhyām । gamadvājebhirā sa naḥ ॥३॥ yasya saṃsthe na vṛṇvate harī samatsu śatravaḥ । tasmā indrāya gāyata ॥४॥ sutapāvne sutā ime śucayo yanti vītaye । somāso dadhyāśiraḥ ॥५॥ tvaṃ sutasya pītaye sadyo vṛddho ajāyathāḥ । indra jyaiṣṭhyāya sukrato ॥६॥ ā tvā viśantvāśavaḥ somāsa indra girvaṇaḥ । śaṃ te santu pracetase ॥७॥ tvāṃ stomā avīvṛdhantvāmukthā śatakrato । tvāṃ vardhantu no giraḥ ॥८॥ akṣitotiḥ sanedimaṃ vājamindraḥ sahasriṇam । yasminviśvāni pauṃsyā ॥९॥ mā no martā abhi druhantanūnāmindra girvaṇaḥ । īśāno yavayā vadham ॥१०॥
“Hymn to Indra, invoked with song and praised as the giver of strength — 10 verses. (after R.T.H. Griffith)”
yuñjanti bradhnamaruṣaṃ carantaṃ pari tasthuṣaḥ । rocante rocanā divi ॥१॥ yuñjantyasya kāmyā harī vipakṣasā rathe । śoṇā dhṛṣṇū nṛvāhasā ॥२॥ ketuṃ kṛṇvannaketave peśo maryā apeśase । samuṣadbhirajāyathāḥ ॥३॥ ādaha svadhāmanu punargarbhatvamerire । dadhānā nāma yajñiyam ॥४॥ vīḷu cidārujatnubhirguhā cidindra vahnibhiḥ । avinda usriyā anu ॥५॥ devayanto yathā matimacchā vidadvasuṃ giraḥ । mahāmanūṣata śrutam ॥६॥ indreṇa saṃ hi dṛkṣase saṃjagmāno abibhyuṣā । mandū samānavarcasā ॥७॥ anavadyairabhidyubhirmakhaḥ sahasvadarcati । gaṇairindrasya kāmyaiḥ ॥८॥ ataḥ parijmannā gahi divo vā rocanādadhi । samasminnṛñjate giraḥ ॥९॥ ito vā sātimīmahe divo vā pārthivādadhi । indraṃ maho vā rajasaḥ ॥१०॥
“Hymn to Indra with the Maruts, borne on his ruddy steeds — 10 verses. (after R.T.H. Griffith)”
indramidgāthino bṛhadindramarkebhirarkiṇaḥ । indraṃ vāṇīranūṣata ॥१॥ indra iddharyoḥ sacā sammiśla ā vacoyujā । indro vajrī hiraṇyayaḥ ॥२॥ indro dīrghāya cakṣasa ā sūryaṃ rohayaddivi । vi gobhiradrimairayat ॥३॥ indra vājeṣu no'va sahasrapradhaneṣu ca । ugra ugrābhirūtibhiḥ ॥४॥ indraṃ vayaṃ mahādhana indramarbhe havāmahe । yujaṃ vṛtreṣu vajriṇam ॥५॥ sa no vṛṣannamuṃ caruṃ satrādāvannapā vṛdhi । asmabhyamapratiṣkutaḥ ॥६॥ tuñjetuñje ya uttare stomā indrasya vajriṇaḥ । na vindhe asya suṣṭutim ॥७॥ vṛṣā yūtheva vaṃsagaḥ kṛṣṭīriyartyojasā । īśāno apratiṣkutaḥ ॥८॥ ya ekaścarṣaṇīnāṃ vasūnāmirajyati । indraḥ pañca kṣitīnām ॥९॥ indraṃ vo viśvataspari havāmahe janebhyaḥ । asmākamastu kevalaḥ ॥१०॥
“Hymn to Indra, glorified by singers, reciters and choirs — 10 verses. (after R.T.H. Griffith)”
endra sānasiṃ rayiṃ sajitvānaṃ sadāsaham । varṣiṣṭhamūtaye bhara ॥१॥ ni yena muṣṭihatyayā ni vṛtrā ruṇadhāmahai । tvotāso nyarvatā ॥२॥ indra tvotāsa ā vayaṃ vajraṃ ghanā dadīmahi । jayema saṃ yudhi spṛdhaḥ ॥३॥ vayaṃ śūrebhirastṛbhirindra tvayā yujā vayam । sāsahyāma pṛtanyataḥ ॥४॥ mahām̐ indraḥ paraśca nu mahitvamastu vajriṇe । dyaurna prathinā śavaḥ ॥५॥ samohe vā ya āśata narastokasya sanitau । viprāso vā dhiyāyavaḥ ॥६॥ yaḥ kukṣiḥ somapātamaḥ samudra iva pinvate । urvīrāpo na kākudaḥ ॥७॥ evā hyasya sūnṛtā virapśī gomatī mahī । pakvā śākhā na dāśuṣe ॥८॥ evā hi te vibhūtaya ūtaya indra māvate । sadyaścitsanti dāśuṣe ॥९॥ evā hyasya kāmyā stoma ukthaṃ ca śaṃsyā । indrāya somapītaye ॥१०॥
“Hymn to Indra, asked for ever-conquering wealth — 10 verses. (after R.T.H. Griffith)”
indrehi matsyandhaso viśvebhiḥ somaparvabhiḥ । mahām̐ abhiṣṭirojasā ॥१॥ emenaṃ sṛjatā sute mandimindrāya mandine । cakriṃ viśvāni cakraye ॥२॥ matsvā suśipra mandibhi stomebhirviśvacarṣaṇe । sacaiṣu savaneṣvā ॥३॥ asṛgramindra te giraḥ prati tvāmudahāsata । ajoṣā vṛṣabhaṃ patim ॥४॥ saṃ codaya citramarvāgrādha indra vareṇyam । asaditte vibhu prabhu ॥५॥ asmānsu tatra codayendra rāye rabhasvataḥ । tuvidyumna yaśasvataḥ ॥६॥ saṃ gomadindra vājavadasme pṛthu śravo bṛhat । viśvāyurdhehyakṣitam ॥७॥ asme dhehi śravo bṛhaddyumnaṃ sahasrasātamam । indra tā rathinīriṣaḥ ॥८॥ vasorindraṃ vasupatiṃ gīrbhirgṛṇanta ṛgmiyam । homa gantāramūtaye ॥९॥ sutesute nyokase bṛhadbṛhata edariḥ । indrāya śūṣamarcati ॥१०॥
“Hymn to Indra, invited to delight in the Soma at every feast — 10 verses. (after R.T.H. Griffith)”
gāyanti tvā gāyatriṇo'rcantyarkamarkiṇaḥ । brahmāṇastvā śatakrata udvaṃśamiva yemire ॥१॥ yatsānoḥ sānumāruhadbhūryaspaṣṭa kartvam । tadindro arthaṃ cetati yūthena vṛṣṇirejati ॥२॥ yukṣvā hi keśinā harī vṛṣaṇā kakṣyaprā । athā na indra somapā girāmupaśrutiṃ cara ॥३॥ ehi stomām̐ abhi svarābhi gṛṇīhyā ruva । brahma ca no vaso sacendra yajñaṃ ca vardhaya ॥४॥ ukthamindrāya śaṃsyaṃ vardhanaṃ puruniṣṣidhe । śakro yathā suteṣu ṇo rāraṇatsakhyeṣu ca ॥५॥ tamitsakhitva īmahe taṃ rāye taṃ suvīrye । sa śakra uta naḥ śakadindro vasu dayamānaḥ ॥६॥ suvivṛtaṃ sunirajamindra tvādātamidyaśaḥ । gavāmapa vrajaṃ vṛdhi kṛṇuṣva rādho adrivaḥ ॥७॥ nahi tvā rodasī ubhe ṛghāyamāṇaminvataḥ । jeṣaḥ svarvatīrapaḥ saṃ gā asmabhyaṃ dhūnuhi ॥८॥ āśrutkarṇa śrudhī havaṃ nū ciddadhiṣva me giraḥ । indra stomamimaṃ mama kṛṣvā yujaścidantaram ॥९॥ vidmā hi tvā vṛṣantamaṃ vājeṣu havanaśrutam । vṛṣantamasya hūmaha ūtiṃ sahasrasātamām ॥१०॥ ā tū na indra kauśika mandasānaḥ sutaṃ piba । navyamāyuḥ pra sū tira kṛdhī sahasrasāmṛṣim ॥११॥ pari tvā girvaṇo gira imā bhavantu viśvataḥ । vṛddhāyumanu vṛddhayo juṣṭā bhavantu juṣṭayaḥ ॥१२॥
“Hymn to Indra, whom the chanters and priests magnify — 12 verses. (after R.T.H. Griffith)”
indraṃ viśvā avīvṛdhansamudravyacasaṃ giraḥ । rathītamaṃ rathīnāṃ vājānāṃ satpatiṃ patim ॥१॥ sakhye ta indra vājino mā bhema śavasaspate । tvāmabhi pra ṇonumo jetāramaparājitam ॥२॥ pūrvīrindrasya rātayo na vi dasyantyūtayaḥ । yadī vājasya gomata stotṛbhyo maṃhate magham ॥३॥ purāṃ bhinduryuvā kaviramitaujā ajāyata । indro viśvasya karmaṇo dhartā vajrī puruṣṭutaḥ ॥४॥ tvaṃ valasya gomato'pāvaradrivo bilam । tvāṃ devā abibhyuṣastujyamānāsa āviṣuḥ ॥५॥ tavāhaṃ śūra rātibhiḥ pratyāyaṃ sindhumāvadan । upātiṣṭhanta girvaṇo viduṣṭe tasya kāravaḥ ॥६॥ māyābhirindra māyinaṃ tvaṃ śuṣṇamavātiraḥ । viduṣṭe tasya medhirāsteṣāṃ śravāṃsyuttira ॥७॥ indramīśānamojasābhi stomā anūṣata । sahasraṃ yasya rātaya uta vā santi bhūyasīḥ ॥८॥
“Hymn to Indra, lord of strength, magnified by all sacred songs — 8 verses. (after R.T.H. Griffith)”
agniṃ dūtaṃ vṛṇīmahe hotāraṃ viśvavedasam । asya yajñasya sukratum ॥१॥ agnimagniṃ havīmabhiḥ sadā havanta viśpatim । havyavāhaṃ purupriyam ॥२॥ agne devām̐ ihā vaha jajñāno vṛktabarhiṣe । asi hotā na īḍyaḥ ॥३॥ tām̐ uśato vi bodhaya yadagne yāsi dūtyam । devairā satsi barhiṣi ॥४॥ ghṛtāhavana dīdivaḥ prati ṣma riṣato daha । agne tvaṃ rakṣasvinaḥ ॥५॥ agnināgniḥ samidhyate kavirgṛhapatiryuvā । havyavāḍjuhvāsyaḥ ॥६॥ kavimagnimupa stuhi satyadharmāṇamadhvare । devamamīvacātanam ॥७॥ yastvāmagne haviṣpatirdūtaṃ deva saparyati । tasya sma prāvitā bhava ॥८॥ yo agniṃ devavītaye haviṣmām̐ āvivāsati । tasmai pāvaka mṛḷaya ॥९॥ sa naḥ pāvaka dīdivo'gne devām̐ ihā vaha । upa yajñaṃ haviśca naḥ ॥१०॥ sa na stavāna ā bhara gāyatreṇa navīyasā । rayiṃ vīravatīmiṣam ॥११॥ agne śukreṇa śociṣā viśvābhirdevahūtibhiḥ । imaṃ stomaṃ juṣasva naḥ ॥१२॥
“Hymn to Agni, the messenger and herald, master of all wealth — 12 verses. (after R.T.H. Griffith)”
susamiddho na ā vaha devām̐ agne haviṣmate । hotaḥ pāvaka yakṣi ca ॥१॥ madhumantaṃ tanūnapādyajñaṃ deveṣu naḥ kave । adyā kṛṇuhi vītaye ॥२॥ narāśaṃsamiha priyamasminyajña upa hvaye । madhujihvaṃ haviṣkṛtam ॥३॥ agne sukhatame rathe devām̐ īḷita ā vaha । asi hotā manurhitaḥ ॥४॥ stṛṇīta barhirānuṣagghṛtapṛṣṭhaṃ manīṣiṇaḥ । yatrāmṛtasya cakṣaṇam ॥५॥ vi śrayantāmṛtāvṛdho dvāro devīrasaścataḥ । adyā nūnaṃ ca yaṣṭave ॥६॥ naktoṣāsā supeśasāsminyajña upa hvaye । idaṃ no barhirāsade ॥७॥ tā sujihvā upa hvaye hotārā daivyā kavī । yajñaṃ no yakṣatāmimam ॥८॥ iḷā sarasvatī mahī tisro devīrmayobhuvaḥ । barhiḥ sīdantvasridhaḥ ॥९॥ iha tvaṣṭāramagriyaṃ viśvarūpamupa hvaye । asmākamastu kevalaḥ ॥१०॥ ava sṛjā vanaspate deva devebhyo haviḥ । pra dāturastu cetanam ॥११॥ svāhā yajñaṃ kṛṇotanendrāya yajvano gṛhe । tatra devām̐ upa hvaye ॥१२॥
“Hymn to Agni and the Āprī deities, invoked at the sacrifice — 12 verses. (after R.T.H. Griffith)”
aibhiragne duvo giro viśvebhiḥ somapītaye । devebhiryāhi yakṣi ca ॥१॥ ā tvā kaṇvā ahūṣata gṛṇanti vipra te dhiyaḥ । devebhiragna ā gahi ॥२॥ indravāyū bṛhaspatiṃ mitrāgniṃ pūṣaṇaṃ bhagam । ādityānmārutaṃ gaṇam ॥३॥ pra vo bhriyanta indavo matsarā mādayiṣṇavaḥ । drapsā madhvaścamūṣadaḥ ॥४॥ īḷate tvāmavasyavaḥ kaṇvāso vṛktabarhiṣaḥ । haviṣmanto araṃkṛtaḥ ॥५॥ ghṛtapṛṣṭhā manoyujo ye tvā vahanti vahnayaḥ । ā devānsomapītaye ॥६॥ tānyajatrām̐ ṛtāvṛdho'gne patnīvataskṛdhi । madhvaḥ sujihva pāyaya ॥७॥ ye yajatrā ya īḍyāste te pibantu jihvayā । madhoragne vaṣaṭkṛti ॥८॥ ākīṃ sūryasya rocanādviśvāndevām̐ uṣarbudhaḥ । vipro hoteha vakṣati ॥९॥ viśvebhiḥ somyaṃ madhvagna indreṇa vāyunā । pibā mitrasya dhāmabhiḥ ॥१०॥ tvaṃ hotā manurhito'gne yajñeṣu sīdasi । semaṃ no adhvaraṃ yaja ॥११॥ yukṣvā hyaruṣī rathe harito deva rohitaḥ । tābhirdevām̐ ihā vaha ॥१२॥
“Hymn to Agni with all the gods, invited to drink the Soma — 12 verses. (after R.T.H. Griffith)”
indra somaṃ piba ṛtunā tvā viśantvindavaḥ । matsarāsastadokasaḥ ॥१॥ marutaḥ pibata ṛtunā potrādyajñaṃ punītana । yūyaṃ hi ṣṭhā sudānavaḥ ॥२॥ abhi yajñaṃ gṛṇīhi no gnāvo neṣṭaḥ piba ṛtunā । tvaṃ hi ratnadhā asi ॥३॥ agne devām̐ ihā vaha sādayā yoniṣu triṣu । pari bhūṣa piba ṛtunā ॥४॥ brāhmaṇādindra rādhasaḥ pibā somamṛtūm̐ranu । taveddhi sakhyamastṛtam ॥५॥ yuvaṃ dakṣaṃ dhṛtavrata mitrāvaruṇa dūḷabham । ṛtunā yajñamāśāthe ॥६॥ draviṇodā draviṇaso grāvahastāso adhvare । yajñeṣu devamīḷate ॥७॥ draviṇodā dadātu no vasūni yāni śṛṇvire । deveṣu tā vanāmahe ॥८॥ draviṇodāḥ pipīṣati juhota pra ca tiṣṭhata । neṣṭrādṛtubhiriṣyata ॥९॥ yattvā turīyamṛtubhirdraviṇodo yajāmahe । adha smā no dadirbhava ॥१०॥ aśvinā pibataṃ madhu dīdyagnī śucivratā । ṛtunā yajñavāhasā ॥११॥ gārhapatyena santya ṛtunā yajñanīrasi । devāndevayate yaja ॥१२॥
“Hymn to Indra, the Maruts, Tvaṣṭar, Agni and other gods, each with his season — 12 verses. (after R.T.H. Griffith)”
ā tvā vahantu harayo vṛṣaṇaṃ somapītaye । indra tvā sūracakṣasaḥ ॥१॥ imā dhānā ghṛtasnuvo harī ihopa vakṣataḥ । indraṃ sukhatame rathe ॥२॥ indraṃ prātarhavāmaha indraṃ prayatyadhvare । indraṃ somasya pītaye ॥३॥ upa naḥ sutamā gahi haribhirindra keśibhiḥ । sute hi tvā havāmahe ॥४॥ semaṃ na stomamā gahyupedaṃ savanaṃ sutam । gauro na tṛṣitaḥ piba ॥५॥ ime somāsa indavaḥ sutāso adhi barhiṣi । tām̐ indra sahase piba ॥६॥ ayaṃ te stomo agriyo hṛdispṛgastu śaṃtamaḥ । athā somaṃ sutaṃ piba ॥७॥ viśvamitsavanaṃ sutamindro madāya gacchati । vṛtrahā somapītaye ॥८॥ semaṃ naḥ kāmamā pṛṇa gobhiraśvaiḥ śatakrato । stavāma tvā svādhyaḥ ॥९॥
“Hymn to Indra, whose bay steeds bring him to drink the Soma — 9 verses. (after R.T.H. Griffith)”
indrāvaruṇayorahaṃ samrājorava ā vṛṇe । tā no mṛḷāta īdṛśe ॥१॥ gantārā hi stho'vase havaṃ viprasya māvataḥ । dhartārā carṣaṇīnām ॥२॥ anukāmaṃ tarpayethāmindrāvaruṇa rāya ā । tā vāṃ nediṣṭhamīmahe ॥३॥ yuvāku hi śacīnāṃ yuvāku sumatīnām । bhūyāma vājadāvnām ॥४॥ indraḥ sahasradāvnāṃ varuṇaḥ śaṃsyānām । kraturbhavatyukthyaḥ ॥५॥ tayoridavasā vayaṃ sanema ni ca dhīmahi । syāduta prarecanam ॥६॥ indrāvaruṇa vāmahaṃ huve citrāya rādhase । asmānsu jigyuṣaskṛtam ॥७॥ indrāvaruṇa nū nu vāṃ siṣāsantīṣu dhīṣvā । asmabhyaṃ śarma yacchatam ॥८॥ pra vāmaśnotu suṣṭutirindrāvaruṇa yāṃ huve । yāmṛdhāthe sadhastutim ॥९॥
“Hymn to Indra and Varuṇa, the imperial lords, for help — 9 verses. (after R.T.H. Griffith)”
somānaṃ svaraṇaṃ kṛṇuhi brahmaṇaspate । kakṣīvantaṃ ya auśijaḥ ॥१॥ yo revānyo amīvahā vasuvitpuṣṭivardhanaḥ । sa naḥ siṣaktu yasturaḥ ॥२॥ mā naḥ śaṃso araruṣo dhūrtiḥ praṇaṅmartyasya । rakṣā ṇo brahmaṇaspate ॥३॥ sa ghā vīro na riṣyati yamindro brahmaṇaspatiḥ । somo hinoti martyam ॥४॥ tvaṃ taṃ brahmaṇaspate soma indraśca martyam । dakṣiṇā pātvaṃhasaḥ ॥५॥ sadasaspatimadbhutaṃ priyamindrasya kāmyam । saniṃ medhāmayāsiṣam ॥६॥ yasmādṛte na sidhyati yajño vipaścitaścana । sa dhīnāṃ yogaminvati ॥७॥ ādṛdhnoti haviṣkṛtiṃ prāñcaṃ kṛṇotyadhvaram । hotrā deveṣu gacchati ॥८॥ narāśaṃsaṃ sudhṛṣṭamamapaśyaṃ saprathastamam । divo na sadmamakhasam ॥९॥
“Hymn to Brahmanaspati, asked to make the Soma-presser glorious — 9 verses. (after R.T.H. Griffith)”
prati tyaṃ cārumadhvaraṃ gopīthāya pra hūyase । marudbhiragna ā gahi ॥१॥ nahi devo na martyo mahastava kratuṃ paraḥ । marudbhiragna ā gahi ॥२॥ ye maho rajaso vidurviśve devāso adruhaḥ । marudbhiragna ā gahi ॥३॥ ya ugrā arkamānṛcuranādhṛṣṭāsa ojasā । marudbhiragna ā gahi ॥४॥ ye śubhrā ghoravarpasaḥ sukṣatrāso riśādasaḥ । marudbhiragna ā gahi ॥५॥ ye nākasyādhi rocane divi devāsa āsate । marudbhiragna ā gahi ॥६॥ ya īṅkhayanti parvatāntiraḥ samudramarṇavam । marudbhiragna ā gahi ॥७॥ ā ye tanvanti raśmibhistiraḥ samudramojasā । marudbhiragna ā gahi ॥८॥ abhi tvā pūrvapītaye sṛjāmi somyaṃ madhu । marudbhiragna ā gahi ॥९॥
“Hymn to Agni, invoked together with the Maruts to the sacrifice — 9 verses. (after R.T.H. Griffith)”
ayaṃ devāya janmane stomo viprebhirāsayā । akāri ratnadhātamaḥ ॥१॥ ya indrāya vacoyujā tatakṣurmanasā harī । śamībhiryajñamāśata ॥२॥ takṣannāsatyābhyāṃ parijmānaṃ sukhaṃ ratham । takṣandhenuṃ sabardughām ॥३॥ yuvānā pitarā punaḥ satyamantrā ṛjūyavaḥ । ṛbhavo viṣṭyakrata ॥४॥ saṃ vo madāso agmatendreṇa ca marutvatā । ādityebhiśca rājabhiḥ ॥५॥ uta tyaṃ camasaṃ navaṃ tvaṣṭurdevasya niṣkṛtam । akarta caturaḥ punaḥ ॥६॥ te no ratnāni dhattana trirā sāptāni sunvate । ekamekaṃ suśastibhiḥ ॥७॥ adhārayanta vahnayo'bhajanta sukṛtyayā । bhāgaṃ deveṣu yajñiyam ॥८॥
“Hymn to Indra and Agni, praised by the singers of the celestial race — 8 verses. (after R.T.H. Griffith)”